Jak zrobić pompkę do sprężyny gazowej (gas-ram)



Niezbędny gadżet do regulacji energii w wiatrówce Weihrauch HW-90


Zasadniczo nie myślałem o pompce do swojego HW-90 (to znaczy myślałem, co tu zrobić żeby nie wydawać ~100 Euro i koniec końców odpuściłem temat), lecz przez przypadek w Morsku zobaczyłem że Jerzy ma jakąś przejściówkę, której jeden koniec dziwnie pasuje do otworka zaworu w moim HW. Była to przejściówka do HW/Theobena do pompowania z butli przez zestaw ładujący. Ponad 200 bar w butli to jak dla mnie mały dyskomfort psychiczny, gdy ma się napompować precyzyjnie ze 20 cm3 do ciśnienia ~20 bar - jakoś ta ręka coś drży na zaworze butli. Od słowa do słowa więc na temat jak by tu napompować inaczej, Jerzy wspomniał że może by tak poszukać pompki do gazowych amortyzatorów samochodowych lub tych z widelcy rowerowych - panują tam podobne ciśnienia 15-40 bar.


Wiatrówki to nasze hobby, pompka do gas-ramu - jak zrobić
Widok gniazda zaworu w HW 90


Hmm.... no i faktycznie po powrocie z Morska i szybkim rozeznaniu rynku (ze 20 minut na Google'ach) okazało się, że wybór pompek do amortyzatorów rowerowych jest ogromny.

Najtańsze modele bez manometru, pompujące do ok. 20 bar, zaczynają się cenowo od 50 zł, a nawet najdroższe z manometrem pompujące do ~40 bar, to max. 200 zł.

Mam kolegę co to "siedzi w rowerach", no to dzwonię do niego co ma na sklepie - no i miał ładną pompkę Zefal'a MHP, pompującą wg manometru do 25 bar (próba ciśnieniowa wykazała że pompuje do 30 bar). No to mówię: "Dawaj" - i to był w sumie błąd, bo jak to się mówi nie kupuj krowy jak chcesz się napić mleka (czy to była mleczarnia - nie pamiętam).
Zamiast zapytać się znajomych, kto ma taką pompkę (ten kolega ze sklepu oczywiście miał i to taką do 40 bar), kupiłem ją z marszu i w sumie będzie większość czasu leżała na półce.
Ba... jak się później okazało, mój brat ma też taką pompkę - no ale dobra, kupiłem i mam dałem coś koło 100 zł, majątku nie wydałem a może sobie rower w końcu kupię (pompka też fajnie wygląda).


Wiatrówki to nasze hobby, pompka do gas-ramu - jak zrobić
Omawiana pompka wraz z redukcją


Wracając do tematu. Taka pompka zazwyczaj jest zakończona gwintem, takim jak na wentylach samochodowych lub rowerowych (metryczny drobnozwojny M8x0.75), natomiast gwint gniazda zaworka w HW jest oczywiście inny (też metryczny drobnozwojny, ale M5.5x0.75), więc potrzebna jest przejściówka.

Uderzyłem do znajomego tokarza (zawalony robotą, ale go przekonałem sześciopakiem), dałem mu rysunek i po krótkim czasie odebrałem przejściówkę. Jak ktoś się uprze, to może nawet bez tokarki taką przejściówkę wykonać, a jak - to wystarczy pomyśleć.
Podczas wykonywania przejściówki wyskoczył mały problem: gwint z wentyla samochodowego M8x0.75 jest dość popularny i tokarz miał takie narzynki, ale gwint z HW M5.5x0.75 nie jest już taki popularny i narzynka jest dostępna, ale na zamówienie u producenta (3-5 tygodni).
No to co robić? Jak to się mówi, Polak potrafi, a z braku laku i kit dobry - zrobiliśmy standardowy gwint metryczny M5x0.8 zamiast M5.5x0.75, po owinięciu odrobiną taśmy teflonowej pasuje jak ulał i w sumie nie potrzeba nawet tego oringu z rysunku poniżej.


Wiatrówki to nasze hobby, pompka do gas-ramu - jak zrobić
Rysunek "techniczny" redukcji - przypominam, że gwint M5.5x0.75 może być zastąpiony gwintem M5x0.8)


Należy zwrócić uwagę na podtoczenie wałka pod gwinty M5.5x0.75 i M8x0.75 do odpowiedniej średnicy!
Średnice te wynoszą odpowiednio:
dla gwintu M5.5x0.75 - średnica wałka 5.43 mm
dla gwintu M8x0.75 - średnica wałka 7.9 mm.
Średnice te są zawsze podawane w katalogach narzynek.

W przypadku wiatrówki Theoben Evolutio odcinek pomiędzy gwintem a korpusem przejsciówki musi być dłuższy (pompka fabryczna ma 27 mm) z uwagi na centralne umiejscowienie zaworu w Evo i frez w łożu, przez który jest dostęp do zaworu. W zależności czy osada bukowa (ambi) czy orzech podejście wymaga dodatkowej długości i 27 mm wystarczy dla każdej. Fabryczna długość gwintu 7 mm.

To by było na tyle - trzeba zacząć od zrobienia przejściówki, pozyskać popularną pompkę do amortyzatorów rowerowych - na pewno ktoś ma, a jak nie to można kupić jakąś tanią. Przy regulacjach energii i tak jest potrzebne chrono, żeby poza limit nie wyjść, więc manometr w pompce jest nam tak na prawdę do niczego nie potrzebny.
Z przeprowadzonych doświadczeń wynika, że w kalibrze 4.5 mm ciśnienie w gas-ramie to ok. 20 bar, a w kalibrze 5.5 mm to ok. 16-17 bar przy zachowaniu limitu poniżej 17J. Warto więc zwrócić uwagę ile pompka, którą chcemy kupić, ma znamionowo atmosfer i do ilu pompuje w rzeczywistości, żeby się nie okazało, że kupimy jakąś chińską do 20 bar co pompuje do 12 bar. Większość sklepów rowerowych ma urządzenia z manometrem do testowania tych pompek.

Kilka uwag dotyczących pompowania.

Maksymalne ciśnienie w Gas-Ramie w HW-90 - niezależnie od lufy przypiętej do systemu - to 26 barów!
Różne ciśnienia przy różnych kalibrach dla tej samej energii to po prostu różnica w zysku energetycznym na korzyść kalibru 5.5 mm

Ciśnienie 48 czy 69 bar występuje w niektórych modelach Theobena, np. SLR czy Eliminator, przy dużym kalibrze pewnie takie ciśnienie będzie.
Ciśnienie w wiatrówce Theoben Evolution w kalibrze 4.5 mm przy energii ~16J wynosi ok. 50 barów - będzie więc problem z zastosowaniem takiej pompki do wiatrówek Theobena.
W HW-90 wystarcza mniejsze ciśnienie aby osiągnąć taką samą energię, gdyż średnica tłoka w Evolution jest mniejsza, a to powoduje konieczność stosowania wyższych ciśnień.
Do HW-90 w naszym limicie wystarczy pompka która pompuje do ~20 bar.


Autor: Andrzej "Ah" Herzog
Zdjęcia: autor