Celownik optyczny Leupold VX-III 6.5-20x40 EFR


Obecnie w Polsce nastąpił gwałtowny rozwój strzelectwa wiatrówkowego. Przyczyniła się do tego sprzedaż pneumatyków gładkolufowych a potem nowelizacja Ustawy o Broni i Amunicji, która określiła, że bronią pneumatyczną są karabinki wystrzeliwujące śrut z energią większą niż 17J. Wraz z popularyzacją tego rodzaju strzelectwa upowszechniło się także stosowanie celowników optycznych na wiatrówkach. Dotychczas było to rzadkością a stało się praktycznie normą. Kto próbował strzelać z karabinka pneumatycznego na dalsze odległości do małych celów (przykładowo o rozmiarach 1cm na 50m) ten szybko odkrywa, że przyrządy otwarte przestają spełniać w tym zadaniu swoją rolę. Dlatego postaram się przybliżyć czytelnikom zagadnienie celowników optycznych do wiatrówek i karabinków bocznego zapłonu. Istnieje grupa celowników skonstruowanych do takiego zastosowania i jednym z najlepszym tego typu jest propozycja firmy Leopold & Stevens, Inc. - VX-III 6.5-20x40 EFR.


Wiatrówki to nasze hobby, celownik optyczny Leupold VX-III 6.5-20x40 EFR - opis





Słowo o producencie

Na początku XX wieku Markus Friederich "Fred" Leupold wyemigrował z Niemiec do Stanów Zjednoczonych i podjął pracę jako mechanik w firmie w Bostonie. Wkrótce założył własną spółkę z Adamem Voelpelem i zajmował się produkcją i naprawą różnych urządzeń mechanicznych, między innymi dla wojska. W roku 1947 synowie Freda, Markus i Norbert oraz Robert Stevens syn Johna Cypriana Stevensa pod szyldem Leopold & Stevens, Inc. zaczęli produkcję i sprzedaż pierwszego celownika optycznego dla myśliwych o nazwie Plainsman. Była to pierwsza pomyślna próba wykonania celownika szczelnego i wypełnionego suchym gazem. Dawało to pełną wodoodporność i eliminowało podstawowy problem ówczesnych celowników ? skraplanie się pary wewnątrz na soczewkach. Do czasów obecnych firma opracowała wiele innowacji, które zostały zastosowane we współczesnych przyrządach optycznych. Siedziba i główny zakład znajduje się Beaverton w stanie Oregon. Komponenty zgodnie z dzisiejszymi trendami są już produkowane w fabrykach azjatyckich. Leopold jednak nie rezygnuje z wizji jej założyciela Freda Leupolda, żeby dostarczać na rynek doskonale wykonany i precyzyjny sprzęt, który nie zawiedzie. Warto wspomnieć o niespotykanej wręcz dbałości o klienta wyrażającej się w uznawaniu dożywotniej gwarancji na swoje produkty bez dowodu zakupu i niezależnie od ilości poprzednich właścicieli. Tylko firma o takich standardach kontroli jakości i wysokiej reputacji może sobie pozwolić na takie warunki gwarancji na swoje wyroby.

Opis celownika

Podążając za potrzebami strzelców używających wiatrówek i karabinków bocznego zapłonu zaprojektowano celownik do precyzyjnego strzelania na dystansach już od 10m, z dobrymi parametrami optycznymi, charakteryzujący się odpornością na silny - nietypowy odrzut i szerokim zakresem powiększenia. Zastosowano szkła i mechanikę z wysokiej serii Vari-X III, zaś obecnie należy on do serii VX-III. Można śmiało powiedzieć, że jest to jeden z niewielu celowników o prawdziwie perfekcyjnym zestawieniu parametrów. Spójrzmy teraz dlaczego:
- konstrukcja ? czarny, matowo wykończony tubus z duraluminium, jednoczęściowy, lekki i jednocześnie trwały. Można go jednak wgnieść zbyt silnym skręceniem montażu. Powłoka jest bardzo odporna na zarysowania. Wykończenie zewnętrzne jest dokładne i estetyczne. Soczewki wewnątrz są zablokowane precyzyjnie dopasowanymi pierścieniami zaś mechanizmy wykonane z mikronową dokładnością. Celownik jest tak zaprojektowany żeby wytrzymał odrzut silnych wiatrówek sprężynowych. Warto w tym miejscu wspomnieć o tym, że uderzenie tłoka i wibracje sprężyny mają bardziej niszczący wpływ niż wystrzały z największych kalibrów broni palnej. Inna jest także częstotliwość używania takiego celownika, standardowo jedno strzelanie z wiatrówki to kilkaset strzałów a nie kilka czy kilkadziesiąt. Konstruktorzy Leupolda osiągnęli tu pełny sukces gdyż od lat używane są na wiatrówkach i nie zawodzą. Jego wymiary i waga dla tego zakresu powiększenia są po prostu perfekcyjne.


Wiatrówki to nasze hobby, celownik optyczny Leupold VX-III 6.5-20x40 EFR - opis


Wiatrówki to nasze hobby, celownik optyczny Leupold VX-III 6.5-20x40 EFR - opis


- optyka - obraz jest średnio jasny ze względu na 40mm obiektyw i w konsekwencji małej źrenicy wyjściowej dla maksymalnego powiększenia. Kontrast, rozdzielczość optyczna i przejrzystość za to mocno przewyższa celowniki Bushnella serii Elite 3200 i niższych, Weavery serii Classic czy Simmonsy. Ustępuje japońskim markom jak Nikon serii Monarch, Nightforce NXS i oczywiście europejskim klasy Zeiss Diavari czy Schmidt und Bender. Kolor jest naturalny, bez podbarwień. Powłoki Multicoat 4 z serii Vari-X III ewoluowały do Index Lens Matched System. Polega to na indywidualnym dobraniu różnych rodzajów powłok antyrefleksyjnych na wszystkich soczewkach żeby zminimalizować straty światła na odbiciach wewnątrz celownika i jednocześnie dostarczyć do oka naturalny, czysty obraz z maksymalną transmisją światła. Bardzo mocno wpływa to na precyzję strzałów i wielu strzelców osiąga lepsze rezultaty używając celowników nieznacznie ciemniejszych, ale o lepszej rozdzielczości.
Obiektyw jest regulowany pierścieniem i przy maksymalnym powiększeniu jego zakres zaczyna się od około 10m do nieskończoności. Stąd pochodzi oznaczenie E.F.R. - extended focus range ? rozszerzony zakres regulacji obiektywu. Wyskalowany jest niestety w jardach i cały zakres obejmuje 2,5 obrotu. Warto podkreślić, że oznakowanie obiektywu pokrywa się z rzeczywistymi odległościami, co nie jest często spotykaną cechą. Celownik ma ciekawe rozwiązanie konstrukcyjne - obraca się sam pierścień regulacji a nie cała część tubusa z obiektywem, dzięki czemu można wygodnie korzystać z zakrywek Butler Creek flip-open. Ma raczej niewielkie pole widzenia ? niecałe 5 m (przy powiększeniu 6.5x) na 100 m do poniżej 2 m (przy powiększeniu 20x) na 100 m. Założeniem celownika nie jest jednak strzelanie do celów ruchomych i szybkie znajdowanie celu, więc takie wartości nie zmniejszają jego walorów użytkowych.


Wiatrówki to nasze hobby, celownik optyczny Leupold VX-III 6.5-20x40 EFR - opis


Wiatrówki to nasze hobby, celownik optyczny Leupold VX-III 6.5-20x40 EFR - opis


Korekcja wady wzroku polega na przekręceniu do odpowiedniej pozycji całej części okularowej i zakontrowaniu ząbkowanym pierścieniem. Regulacja powiększenia ma wystający element dla pewniejszego chwytu nawet w rękawicach. Zakres powiększenia jest użyteczny dla wiatrówki w typowym strzelaniu tarczowym czy także w strzelaniu do małych obiektów na dystansach od 10 do 100 m. Dla myśliwego może być użyteczny nawet do 1 km i dalej. Nie jest przystosowany do używania w nocy i dedykowany jest przede wszystkim dla strzelców sportowych i rekreacyjnych.


Wiatrówki to nasze hobby, celownik optyczny Leupold VX-III 6.5-20x40 EFR - opis


Wiatrówki to nasze hobby, celownik optyczny Leupold VX-III 6.5-20x40 EFR - opis


Razem z celownikiem otrzymujemy osłonę przeciwsłoneczną (sunshader).


Wiatrówki to nasze hobby, celownik optyczny Leupold VX-III 6.5-20x40 EFR - opis


Wiatrówki to nasze hobby, celownik optyczny Leupold VX-III 6.5-20x40 EFR - opis


- krzyż - Fine Duplex, ale z bardzo cienkimi liniami w środku i średnio grubymi na zewnątrz. Dzięki temu umożliwia wyjątkowo precyzyjne strzelanie i nie ma problemu z przysłanianiem nawet najdrobniejszych celów. Grube linie pomagają zlokalizować cel w warunkach słabego oświetlenia. Na powiększeniu 20x siatka przesłania odpowiednio: część gruba 6 mm na 100 m, cienka 2 mm na 100 m, rozmiar części cienkiej 7.9 cm na 100 m, zaś na 6.5x: część gruba 19 mm na 100 m, cienka 7 mm na 100 m, rozmiar części cienkiej 23.6cm na 100 m. Wersja Target Dot to cienkie linie i kropka w środku o rozmiarach: 8 mm na 100 m przy 20x i 24 mm na 100 m przy 6.5x.


Wiatrówki to nasze hobby, celownik optyczny Leupold VX-III 6.5-20x40 EFR - opisWiatrówki to nasze hobby, celownik optyczny Leupold VX-III 6.5-20x40 EFR - opis

- regulacja krzyża - pokrętła wysokie wieżyczki typu "target" działające pewnie i precyzyjnie. Regulacja 1/4 M.O.A. chodzi dosyć ciężko, 15 MOA na jeden pełny obrót i odmierza zadeklarowaną wartość co nie jest często spotykane w celownikach nawet w tej kategorii cenowej. Rozregulowanie i powrót do poprzednich ustawień zapewnia idealne trafienie w ten sam punkt. Wieżyczki chronione są przez zakrywki. Zakres regulacji 122 cm na 100 m pozwala na użytkowanie na zwykłym montażu i przy energii śrutu powyżej 15J nawet do 50 m. Zastosowanie montażu ze skosem lub regulowanego daje pełną użyteczność do 100 m i więcej. Pokrętła mają możliwość wyzerowania przez odkręcenie 3 śrub imbusowych (klucz jest w komplecie z celownikiem). Bardzo niewiele konkurencyjnych celowników z jedno calowym tubusem w tym zakresie powiększeń oferuje na tyle duży zakres regulacji przy tak wytrzymałej mechanice.


Wiatrówki to nasze hobby, celownik optyczny Leupold VX-III 6.5-20x40 EFR - opis


Wiatrówki to nasze hobby, celownik optyczny Leupold VX-III 6.5-20x40 EFR - opis


Wiatrówki to nasze hobby, celownik optyczny Leupold VX-III 6.5-20x40 EFR - opis


Do celownika dołączone są pokrętła o zwiększonej średnicy, które umożliwiają swobodne operowanie nawet w grubych, zimowych rękawicach.


Wiatrówki to nasze hobby, celownik optyczny Leupold VX-III 6.5-20x40 EFR - opis


Wiatrówki to nasze hobby, celownik optyczny Leupold VX-III 6.5-20x40 EFR - opis


Podsumowanie

Podsumowując, to wyjątkowy celownik, regulowany obiektyw od 10 m, z rozległym zakresem powiększenia, lekki, stosunkowo krótki, estetycznie wykonany z dbałością o szczegóły, wyjątkowo odporny na wstrząsy, z precyzyjną regulacją, wysokiej jakości optyką i cienkimi liniami siatki. Jest wręcz doskonały do strzelania rekreacyjnego, precyzyjnego, HFT (Hunting Field Target) a także do strzelania tarczowego. Można go także zastosować amatorsko w FT (Field Target) lub po odpowiednim tuningu także w tym sporcie na poziomie wyczynowym.
Do kompletu są dołączone 2 nakładki na wieżyczki, osłona przeciwsłoneczna, zielona ściereczka, klucz imbusowy do pokręteł oraz instrukcja obsługi.
Cena w Polsce w zależności od dystrybutora i rodzaju krzyża - 2500 - 3300 zł.

Istnieje także firma Premier Reticles, Ltd., która we współpracy z Leupoldem zajmuje się tuningiem tych i innych celowników. Na życzenie można zmienić siatkę (na przykład na Mil-dot 2 generacji), podwoić zakres powiększenia czy zmienić zakres regulacji obiektywu.

To naprawdę niespotykane żeby o jakimś celowniku powiedzieć, że jest perfekcyjny. Ten naprawdę taki jest w zastosowaniu na wiatrówce czy karabinku bocznego zapłonu. Jego wadą może być tylko średnio gruby tubus, który można wgnieść nieostrożnym i mocnym przykręceniem montażu oraz niemała cena (za którą można dostać dobry karabinek). Grubszy tubus spowodowałby jednak gwałtowny wzrost wagi celownika a co za tym idzie utratę kompaktowości. Trudno się na nim zawieść.


Wiatrówki to nasze hobby, celownik optyczny Leupold VX-III 6.5-20x40 EFR - opis


Dane techniczne:

powiększenie
6.5-19.2
średnica
obiektywu
40 mm
pole widzenia
4.73 (6.5x)
- 1.83 (20x) m/100 m
odstęp od
oka (6.5x - 20x)
127 - 93 mm
regulacja
1/4 MOA
zakres
regulacji w pionie
122 cm/100 m
zakres
regulacji w poziomie
122 cm/100 m
długość
366 mm
waga
539 g
średnica
tubusa
1" (25.4 mm)
regulacja
obiektywu
od 10 m do
nieskończoności
siatka
Fine Duplex
lub Target Dot


Autor: Jarosław "Yaro" Matuszewski
Zdjęcia: autor


Artykuł ukazał się w "Arsenale" nr 1/2005